Pomoce naukowe tworzone przez nauczycieli KLO

Metody wychowawcze w procesie wychowania fizycznego

• Metody wpływu osobistego - w których głównym czynnikiem jest autorytet wychowawczy. Do metod tych zaliczmy :
  
  • wysuwanie sugestii, czyli sygnalizowanie wychowankowi swojego stanowiska i sugerowanie czego się od niego oczekuje;
    perswazję - polegającą na podsuwaniu wychowankowi określonych rozwiązań poprzez takie argumenty, które wywołują u niego określone wewnętrzne przeżycie problemu;
    
  • działania przykładem osobistym, przez dostarczanie wychowankowi właściwych wzorów zachowania lub reagowania;
    
  • wyrażanie aprobaty i dezaprobaty - w stosunku do zachowań wychowanka; aby metoda ta dała pożądany skutek, konieczne jest przejawianie przez wychowawcę życzliwego, partnerskiego stosunku do wychowanka.
    
• Metody wpływu sytuacyjnego - polegające na organizowaniu i wykorzystywaniu pożądanego układu warunków zewnętrznych, istotnych dla wychowanka ze względu na jego motywy. Są to :
  
  • nagradzanie wychowawcze - powinno wystąpić wtedy, zaspokaja określone motywacje wychowanka w następstwie przejawiania przez niego pożądanych wychowawczo i konstruktywnych form aktywności. Nagradzanie wychowawcze musi być zindywidualizowane; powinno mieć charakter oficjalny. Istotne jest również, aby nagradzanie następowało bezpośrednio po godnym nagrody zachowaniu się wychowanka oraz było połączone z odpowiednim uzasadnieniem;
    
  • karanie wychowawcze - polega na udaremnianiu zachowań destruktywnych wychowanka i tłumaczeniu jego niepożądanych wychowawczo dyspozycji psychicznych. Spełnia ono również ważne funkcje orientacyjne, ponieważ pozwala wychowankowi ustalić, co dobre, a co złe, oraz jakie wymagania stawia nauczyciel. Kary nadmierne wywołują zazwyczaj dwa rodzaje reakcji : agresję lub reakcje obronne. Reakcjom obronnym towarzyszą zwykle stany lękowe. Przekroczenie pewnego poziomu lęku czyni człowieka niezdolnym do twórczego i konstruktywnego działania. Kara powinna występować bezpośrednio po wykroczeniu, a po jej zastosowaniu nie powinno się do sprawy przewinienia wracać;
    
  • instruowanie - polega na ukazywaniu wychowankowi niedostrzeżonych przez niego elementów sytuacji, na zwracaniu jego uwagi na następstwa poszczególnych zachowań i określaniu, w jaki sposób powinien się wychowanek zachować, aby zaspokoić własne motywy, a także na dostarczaniu wzorców postępowania i wskazówek dotyczących ich realizowania;
    
  • organizowanie doświadczeń wychowanka - metoda ta polega na ingerencji nauczyciela w sytuacjach, w których wychowanek przejawiał określona aktywność. Działania konstruktywne przynoszą wychowankowi pozytywne w stosunku do jego motywów (nagrody), a destruktywne - następstwa negatywne - a więc kary;
    
  • uświadomienie antycypacji następstw zachowań społecznych - metoda ta polega na przedstawieniu wychowankowi takich konsekwencji jego ewentualnych czynów, które już miały dla niego wartość nagrody lub kary, czyli na odwoływaniu się zawsze do już posiadanych przez wychowanka przekonań, postaw lub motywacji;
    
  • przydzielanie funkcji i ról społecznych - jest to podstawowa metoda wdrażania wychowanków do pożądanej aktywności i kształtowania ich przekonań. Wychowawca przydzielając wychowankom funkcje, powinien unikać przymusu. Odwoływanie się do inicjatywy wychowanków daje lepsze rezultaty. Funkcyjnym należy pozostawić wiele swobody w pełnieniu ich ról, tylko wtedy mają okazję do wykazania się inicjatywą i pewnego rodzaju twórczością w rozwiązywaniu trudnych problemów;
    
  • ćwiczenie - polega ono na ugruntowaniu u wychowanka określonych postaw i przekonań pod wpływem celowego powtarzania przez wychowanka określonych czynności w ustalonym porządku.
    
• Metody wpływu społecznego - polegające na takim kształtowaniu społecznego środowiska wychowanka, aby oddziaływało ono na niego w sposób pożądany. Zaliczamy tu :
  
  • modyfikację celów zespołu - polegającą na stawianiu zespołowi coraz bardziej wymagających i ambitnych celów przez co podnosi się atrakcyjność życia w zespole. To z kolei prowadzi do większego wpływu wychowawczego na każdą jednostkę w zespole, oraz do wprowadzenia nowych rodzajów aktywności zespołu, a tym samym nowych norm postępowania w zespole;
    
  • kształtowanie norm postępowania obowiązujących w zespole - metoda ta polega na wprowadzeniu nowych kryteriów oceny zachowań członków zespołu;
    
  • przekształcenie struktury wewnętrznej zespołu - przez wzmacnianie w zespole pozycji jednostek wywierających dodatni wpływ;
    
  • nadawanie właściwego kierunku działaniu kontroli społecznej w zespole - właściwy kierunek działania kontroli zapewnia właściwy styl kierowania zespołem. Jest to styl demokratyczny.
    
• Metody kierowania samowychowaniem, gdy wychowawca stwarza warunki do samokontroli, samooceny oraz stanów wewnętrznego zadowolenia (nagroda) lub niezadowolenia (kara) z powodu własnego zachowania lub własnych cech osobowościowych. Samowychowanie jest treningiem świadomego kierowania przez jednostkę własnym postępowaniem i własnym rozwojem. Jest ono zawsze wynikiem i wyższym etapem wcześniejszych wpływów wychowawczych i socjalizacyjnych.
  Samowychowanie jest procesem kierowanym przez wychowawcę w swoistym stosunku wychowawczym, jego istotę stanowi inspiracja, organizacja i kierowanie procesami samowychowawczymi swoich wychowanków. Należą tu :
  
  • idealizacja - akceptacja i przyswojenie przez wychowanka określonego ideału lub wzoru osobowego, a następnie wytworzenie motywacji do przekształcenia własnej osobowości lub ciała zgodnie z akceptowanym wzorem;
    
  • poznanie - ukształtowanie sobie obrazu własnej osoby w kategoriach rozbieżności między cechami pożądanymi i posiadanymi;
    
  • samoocena wstępna - przeżycie przez wychowanka rozbieżności między tym, jaki powinien być, a tym jaki jest w rzeczywistości;
    
  • aspiracje perfekcjonistyczne - przeżycie przez wychowanka dostatecznie silnej motywacji dokonania określonych zmian we własnej osobowości lub ciele;
    
  • decyzje samorealizacyjne - ustalenie przez wychowanka programu działań samowychowawczych, czyli określenie zadań i wymagań w stosunku do samego siebie na pewien okres;
    
  • działania samowychowawcze - podjęcie przez wychowanka treningu w zakresie określonego postępowania, czyli podjęcie systematycznej i kontrolowanej aktywności zmierzającej do odpowiedniego urobienia osobowości lub ciała;
    
  • samoocena końcowa - wychowanek wartościuje to, co osiągnął w wyniku działań samowychowawczych i na tej podstawie ustala dalsze zamierzenia samowychowawcze na miarę osobistych aspiracji.